Danıştay ÖSYM'nin "makul şüphe"sini iptal etti

Danıştay 8. Daire; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı'nın sınava giren öğrencilerin parmak izi veya retina taramasından geçirilmesi ile sınav binalarının dış çevresinin, şüpheli kişi ve araçların mahkeme kararı olmadan polis tarafından aranmasına vize veren yönetmeliği iptal etti.

EĞİTİM HABERLERİ 26.02.2015, 10:41 26.02.2015, 10:44
Danıştay ÖSYM'nin
Retina taraması ve parmak izi alınması gibi "kişisel verilerin alınması, depolanması" gibi bir yasal düzenlemenin bulunmadığını belirten mahkeme, temel hak ve özgürlüklere ilişkin sınırlamaların yönetmelikle değil, anayasaya uygun olarak yasayla düzenlenmesi gerektiği için ÖSYM yönetmeliğinin anayasaya aykırı olduğunu vurguladı.

ÖSYM, Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik hazırlayarak, bunu 26 Ekim 2012'de Resmi Gazete'de yayımladı. Sınavlarda uyulacak kuralları düzenleyen yönetmelikte tartışma yaratan üç madde yer alıyordu. Yönetmeliğin 11. maddesinin 5. fıkrası, "Toplu kopya girişimlerine karşı emniyet birimlerince sınav öncesi, sınav esnası ve sınav sonrasında binaların dış çevresinde, gerektiğinde şüpheli kişi ve araçlar da aranmak suretiyle gerekli önlemler alınır ve yapılan ve yapılması gereken işlemler ile ilgili Başkanlığa bilgi verilir" hükmünü düzenleniyordu. Yönetmeliğin 12. maddesinde ise öğrencelerin fişlenmesine neden olabilecek, "ÖSYM teknolojik gelişmelere bağlı olarak adayların ve görevlilerin sınav binalarına giriş koşullarına yönelik sınav gizliliği ve güvenliğini sağlayacak parmak izi, retina tanıma gibi yeni önlemler alabilir" düzenlemesi yer alıyordu. 5. maddenin 3. fıkrasında ise sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgelerin, sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilemeyeceği belirtiliyordu.

Baro'dan dava

İstanbul Barosu, avukat Atilla Özen aracılığıyla her üç düzenlemenin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay'a dava açmıştı. Başvuruyu esastan görüşen Danıştay 8. Daire, üç düzenlemenin de iptaline karar verdi. Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Türkiye Barolar Birliği tarafından üyelerine verilen avukat kimliğinin resmi nitelik taşıdığına vurgu yapan Danıştay, gerekçeli kararında, bunun meslek mensubunu tanıtması açısından yurt çapında geçerli olduğu hususunda kuşku bulunmadığını kaydetti. Kararda, avukatlık kimliğinin resmi kimlik hükmünde olduğunu düzenleyen Avukatlık Yasası'nın 9. maddesin uygulanmasını engeller nitelikte olan yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu bildirildi.

'Makul şüphe' idarenin takdirine bırakılamaz'

Danıştay, sınavlarda yapılan aramanın yönetmelikle genişletilerek binaların dış çevresinde, gerektiğinde şüpheli kişi ve araçların da aranmasının anayasada yer alan temel hak ve özgürlüklere aykırı olduğunu belirterek, bu tarz bir sınırlamanın da ancak kanunla olabileceği vurgulandı. "Şüpheli", "arama" gibi kavramların ve bu kavramlara ilişkin usul ve esasların temel olarak Ceza Muhakemesi Yasası ve ayrıca Polis Vazife ve Selahiyet Yasası'nda düzenlendiği anlatılan kararda, bir kişinin şüpheli sayılması için soruşturma altında bulunması gerektiği, kişinin veya aracının aranabilmesi için de hakim kararı veya gecikmesinde sakıncası bulunan hallerde savcının yazılı emrinin gerektiği vurgulandı. Temel hak ve özgürlüklerin korunması, özel hayatın gizliliği ve yerleşme ve seyahat hürriyeti başlıklı anayasa maddelerine işaret edilen kararda, şöyle denildi:

"Özel bir amaçla (Toplu kopya eylemini engellemek) kişinin üzerinin veya aracının aramaya tabi tutulmasını öngören ve bu haliyle kişinin temel hak ve özgürlüğüne ilişkin olan bir alanda, kişi haklarını güvence altına alan ve emniyet birimlerince yapılacak aramanın esas ve usullerini belirleyen temel normlara atıf yapılmaması suretiyle, pratikte uygulamayı idarenin takdirine bırakır nitelikte düzenleme içermesi hukuka aykırılık teşkil edecektir."

Fişleme maddesi de iptal

Danıştay, sınav güzenliğini sağlamak için parmak izi, retine taraması gibi yeni önlemlerin alınmasına olanak veren düzenlemenin ise kişisel verilerin korunması ilkesine aykırı olduğunu kaydetti. Avrua İnsan Hakları Sözleşmesi'nin özel hayatın ve aile hayatının korunması başlıklı 8. maddesi ile Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi'nin mahremiyet hakkı başlıklı 17. maddesine atıfta bulunulan kararda, şöyle denildi:

"Pozitif hukukumuzda kişisel verilerin işlenmesine ilişkin olarak anayasanın 20. maddesi hükmü çerçevesinde yürürlüğe konulmuş yasal bir düzenleme bulunmadığı gibi, ÖSYM'nin görev ve yetkilerini belirleyen 6114 sayılı yasada da parmak izi, retina gibi kişisel verilerin alınması, depolanması ve işlenmesi konusunda davalı kuruma yetki veren bir düzenleme yer almaktadır. Bu bağlamda, anayasanın yukarıda alıntısı yapılan hükümleri ve Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşmalar uyarınca güvence altına alınan ve kanunla düzenlenmesi gereken kişisel verilerin işlenmesine ilişkin olarak uygulamanın sınırlarını, kişisel verinin nasıl depolanıp kullanılacağını tespit eden; usul ve esasları gösteren bir yasal düzenleme olmadan çıkarılan dava konusu yönetmeliğin 12. maddesinde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır."


Yorumlar (0)
12°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
2019/2 KPSS Tercihinde Bulunacak mısınız?
2019/2 KPSS Tercihinde Bulunacak mısınız?
Namaz Vakti 14 Aralık 2019
İmsak 06:25
Güneş 07:56
Öğle 12:48
İkindi 15:10
Akşam 17:31
Yatsı 18:56
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Alanyaspor 15 23
7. Galatasaray 14 23
8. Malatyaspor 14 20
9. Göztepe 14 20
10. Denizlispor 14 18
11. Gaziantep FK 14 17
12. Çaykur Rizespor 14 17
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 14 14
15. Antalyaspor 15 13
16. Kasımpaşa 14 12
17. Kayserispor 14 10
18. Ankaragücü 14 9
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Akhisar Bld.Spor 14 25
3. Erzurum BB 14 24
4. Bursaspor 14 23
5. Ümraniye 14 22
6. Keçiörengücü 14 22
7. Menemen Belediyespor 14 22
8. Altay 15 20
9. Fatih Karagümrük 14 20
10. Balıkesirspor 14 19
11. Giresunspor 14 19
12. Adana Demirspor 15 18
13. İstanbulspor 14 15
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 14 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 16 46
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 16 22
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 16 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 16 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 16 24
10. Osasuna 16 23
11. Real Betis 16 22
12. Levante 16 20
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 17 19
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 17 10
20. Espanyol 16 9
Günün Karikatürü Tümü